Almanya’daki Türkçe Derslerinde Görsel Yapay Zekâ Araçlarının Öğrencilerin Dil Becerilerinin Gelişimine Etkisi
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21971239Anahtar Kelimeler:
Yapay zekâ, görsel materyaller, iki dillilik, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, motivasyon.Özet
Yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, eğitim ortamlarında kullanılan öğretim yöntemlerini ve materyallerini önemli ölçüde dönüştürmektedir. Özellikle dijital çağda yetişen öğrencilerin dikkatini derse çekmek, öğrenme süreçlerini desteklemek ve motivasyonlarını artırmak amacıyla yapay zekâ destekli görsel ve işitsel araçların kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Buna karşılık, geleneksel ve metin ağırlıklı öğretim yöntemlerinin, özellikle yurt dışında iki dilli olarak yetişen öğrencilerde okuma isteğinin azalmasına ve motivasyon kaybına neden olabildiği görülmektedir. Bu araştırmanın amacı, Almanya'da yürütülen Türkçe derslerinde kullanılan yapay zekâ destekli görsel materyallerin (video ve görsel hikâye kitapları) öğrencilerin dil becerileri ve derse yönelik motivasyonları üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, Almanya'nın Gelsenkirchen kentindeki bir Gesamtschule'de öğrenim gören, A2-B2 dil düzeyine sahip 6. ve 10. sınıf öğrencilerinden oluşan toplam 27 göçmen kökenli öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Uygulama sürecinde yapay zekâ kullanılarak hazırlanan video ve görsel hikâye içerikleri derslerde kullanılmış, uygulamaların ardından öğrencilere anket uygulanmıştır. Araştırmada karma yöntem benimsenmiş; nicel ve nitel veri toplama teknikleri birlikte kullanılmıştır. Nicel veriler SPSS/JASP programları aracılığıyla analiz edilerek tablolaştırılmış, nitel veriler ise açık uçlu sorular ve öğretmen gözlem notlarından elde edilerek içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, yapay zekâ destekli görsel materyallerin öğrencilerin derse odaklanma sürelerini artırdığını, telaffuz farkındalıklarını geliştirdiğini, okuma direncini azalttığını ve derslere aktif katılımı desteklediğini ortaya koymuştur. Buna karşın, öğrencilerin mevcut dil yeterliklerinin yüksek olması nedeniyle kelime öğrenimi boyutunda anlamlı bir farklılık belirlenememiş, bu durum tavan etkisi ile açıklanmıştır.
Referanslar
Behforouz, B., & Al Ghaithi, A. (2025). Technology in language teaching & learning. Technology in Language Teaching & Learning, 7(4), 103077. https://doi.org/10.29140/tltl.v7n4.103077
Biçer, N. (2016). Yabancılara Türkçe öğretiminde motivasyona ilişkin öğrenci görüşleri ve sınıf içi gözlemler. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 4(1), 84–99.
Bilad, M. R., Yaqin, L. N., & Zubaidah, S. (2023). Recent progress in the use of artificial intelligence tools in education. Jurnal Penelitian dan Pengkajian Ilmu Pendidikan: e-Saintika, 7(3), 279–314. https://doi.org/10.36312/esaintika.v7i3.1377
Bloomfield, L. (1933). Language. Henry Holt and Company.
Creswell, J. W. (2003). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (2. bs.). Sage.
Çangal, Ö., Çelik, M. E., & Başar, U. (2025). Yabancılara Türkçe öğretiminde yapay zekâ kullanımına yönelik öğretici görüşleri. Aydın Tömer Dil Dergisi, 10(1), 57–97.
Demirkol, R., & Suroğlu Sofu, M. (2025). Using artificial intelligence assisted digital tool Socrative within the scope of measurement and evaluation in teaching Turkish as a foreign language. International Journal of Research in Teaching Turkish (IJRTT), 5(Özel Sayı), 218–236.
Dörnyei, Z. (1998). Motivation in second and foreign language learning. Language Teaching, 31(3), 117–135. https://doi.org/10.1017/S026144480001315X
Ergun, N., & Canbulat, M. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde müzik kullanımına ilişkin akademisyen görüşleri. Eğitim ve Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 6(1), 1–15. https://doi.org/10.52974/jena.1200209
Johnson, R. B., & Onwuegbuzie, A. J. (2004). Mixed methods research: A research paradigm whose time has come. Educational Researcher, 33(7), 14–26.
Kalaycı Alas, D. (2025). Opinions of Turkish language teachers on the use of artificial intelligence and AI-supported tools in teaching Turkish. International Online Journal of Primary Education, 14(3), 101-115.
Kaleli, A. ve Özdemir, C. (2025). Yapay Zekâ Destekli Dil Öğretiminde Yeni Bir Yaklaşım: Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Yapay Zekâ Uygulamaları. IJSSAR, 2(3), 77-91.
Karataş, F., Abedi, F. Y., Gunyel, F. O., Karadeniz, D., & Kuzgun, Y. (2024). Incorporating AI in foreign language education: An investigation into ChatGPT’s effect on foreign language learners. Education and Information Technologies, 29, 19343–19366.
Kır, D. B., & Tekin, E. (2025). Key features of AI applications in foreign language teaching. Bartın University Journal of Faculty of Education, 14(4), 1143–1162. https://doi.org/10.14686/buefad.1681050
Mateos-Blanco, B., Álvarez-Ramos, E., Alejaldre-Biel, L., & Parrado-Collantes, M. (2024). Vademecum of artificial intelligence tools applied to the teaching of languages. Journal of Technology and Science Education, 14(1), 77–94. https://doi.org/10.3926/jotse.2522
Mayer, R. E., & Fiorella, L. (2022). The Cambridge handbook of multimedia learning. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108894333
Melikova, H., Özdemir, E. D., & Özdemir, C. (2025). ChatGPT for Academics: A Gender-Based Psychological View [Akademisyenler İçin ChatGPT: Cinsiyete Dayalı Psikolojik Bir Bakış]. Global Journal of Arts Humanity and Social Sciences, 5(4), 421-426. DOI: 10.5281/zenodo.15335447
Mykytiuk, S., Lysytska, O., Chastnyk, O., & Mykytiuk, S. (2023). Digital passion projects for online education in emergencies. International Journal of Interactive Mobile Technologies (iJIM), 17(7), 82–96. https://doi.org/10.3991/ijim.v17i07.38397
Sarıtiken, H. (2024). Turkish teachers' perspectives on the integration of AI in Turkish language instruction. Journal of Pedagogical Sociology and Psychology, 6(3), 233–247.
Suroğlu-Sofu, M., Demirkol, R., & Doyumğaç, İ. (2025). Artificial intelligence literacy levels of Turkish as a foreign language learners. Base for Electronic Educational Sciences, 6(1), 1–18.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. bs.). Seçkin Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Mustafa Gül, Elif Derya Özdemir
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Lisans
Dergimizde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.
Bunları yapmakta özgürsünüz:
- Paylaş — Dergide yayımlanan eserleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz. Her türlü amaç için, ticari amaç da dahil
- Uyarla — Her türlü amaç için (ticari amaç da dahil) karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et her türlü amaç için kullanılabilir.
- Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
- Atıf - uygun referans vermeli , lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
- Ek sınırlamalar yoktur - Lisansın izin verdiği hakları başkaları üzerinde kanunlarla ya da teknolojiyi kullanarak sınırlayamazsınız.
