Toplumcu Gerçekçilik Bağlamında Rıfat Ilgaz’ın Kumdan Betona Adlı Çocuk Romanı

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.15694201

Anahtar Kelimeler:

Toplumcu Gerçekçilik, Rıfat Ilgaz , Kumdan Betona

Özet

Toplumcu Gerçekçilik, 1940’tan sonra Türkiye’de etkili olan ve uzun zaman etkisini kaybetmeden birçok yazar tarafından temsil edilen ve o dönemde ortaya konan edebi eserlere damgasını vuran bir edebiyat kuramıdır. Toplumcu Gerçekçi yazarlar, toplumsal eşitsizlikleri, sınıf çatışmalarını, köy-kent karşıtlığını, toplumun yoksulluğunu, eşit olmayan eğitim şartlarını eserlerine konu edinmişlerdir. Rıfat Ilgaz ise bu kuramı temsil eden önemli yazarlardan biridir. Araştırmanın amacı Rıfat Ilgaz’ın Kumdan Betona adlı çocuk romanında yer alan toplumcu gerçeklik unsurların tespit edilerek açığa çıkarılmasıdır. Bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması kapsamında yürütülmüş ve söz konusu eser doküman analizi yöntemiyle incelenerek içerik analizine tabi tutulmuştur. Elde edilen sonuçlarda Kumdan Betona çocuk romanının toplumcu gerçekçi anlayışla yazılmış, tipik bir Rıfat Ilgaz romanı olduğu tespit edilmiştir.

Referanslar

Akerson, F. E. (2010). Edebiyat ve Kuramlar. İthaki Yayınları.

Alanka, D. (2024). Nitel Bir Araştırma Yöntemi Olarak İçerik Analizi: Teorik Bir Çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), s. 62-82.

Alver, A. (2014). Türk Edebiyatında 1940’lı Yıllarda Yazılan Bazı Toplumcu Gerçekçi Romanların Emek-Sermaye Bağlamında Analizi. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi(33), s. 129-152.

Artar, F. (2014). Rıfat Ilgaz'da İşçi Sınıfı ve Temsili. M. K. Coşkun (Dü.) içinde, Emekçileri Okumak (s. 122-142). Evrensel Basım Yayın.

Aslan, C. (2006). Yaşam Gerçekliğinin Sunuluşu Bakımından Rıfat Ilgaz'ın Çocuk Kitapları. Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 4(15), s. 4-15.

Aydın, N. (2023). Nitel Araştırma Yöntemleri. Özgür Yayınları.

Baltacı, A. (2019). Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (AEÜSBED), 5(2), s. 368-388.

Bezirci, A. (1992). Rıfat Ilgaz (3 b.). Çınar Yayınları.

Çelenlioğlu, A. (2020). Toplumcu Gerçekçi Yazarlar Başta Olmak Üzere Edebi Eserlerin Sosyoloji Alanında Veri olarak Kullanılabilirliği. Ekev Akademi Dergisi(81).

Gorki, M. (1989). Edebiyat Yaşamım (2 b.). Payel Yayınları.

Gündüz, O. (2011). Türk Romanında Toplumsal Gerçeklik: Kemal Tahir Örneği. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, İstanbul.

Ilgaz, R. (1993). Kumdan Betona (5 b.). Çınar Yayınları.

Moran, B. (1994). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri (7. b.). İletişim Yayınları.

Moran, B. (1998). Türk Romanına ELeştirel Bir Bakış 1. İletişim Yayınları.

Özdemir, M., & Tuti, G. (2023). Nitel Araştırma Desenleri: Metodolojik Bir Temellendirme. Çankırı Karatekin Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, s. 217-235.

Şahin, V., & Topdaş, F. (2016). Toplumsal Gerçekçilik Bağlamında Yaşar Kemal'in Dağın Öte Yüzü Üçlemesi. Journal of Turkish Language and Literature, 2(1), s. 463-482. doi:10.20322/lt.41967

Saydur, M. (1998). Biz de Yaşadık Dünden Bugüne Rıfat Ilgaz (1 b.). Çınar Yayınları.

Tanç, N. (2023). Mehmet Rıfat Ilgaz ( 1911-1993). (D. v. T.C. Atatürk Kültür, Prodüktör) Aralık 2024 tarihinde Atatürk Ansiklopedisi: https://yeni.ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/1130/Mehmet-R%C4%B1fat-Ilgaz-%281911-1993%29 adresinden alındı

Tunalı, B. (2009). 27 Mayıs ve Toplumsal Değişimlerin Türk Sinemasına Yansıması: Toplumsal Gerçekçilik. Yüksek Lisans, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

İndir

Yayınlanmış

20.06.2025 — 21.06.2025 tarihinde güncellendi

Sürüm

Nasıl Atıf Yapılır

Akbaş, E. N. (2025). Toplumcu Gerçekçilik Bağlamında Rıfat Ilgaz’ın Kumdan Betona Adlı Çocuk Romanı . Fusion Multidisipliner Journal (FMJ), ISSN: 3062-438X, 1(1), 12–22. https://doi.org/10.5281/zenodo.15694201 (Original work published 20 Haziran 2025)

Sayı

Cilt 1 Sayı 1 (2025): FUSION MULTIDISIPLINER Journal (FM Journal)

Bölüm

Makaleler

Lisans

Telif Hakkı (c) 2025 Eda Nur Akbaş

Creative Commons License

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Lisans

Dergimizde yayımlanan makaleler, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.

Bunları yapmakta özgürsünüz:

  1. Paylaş — Dergide yayımlanan eserleri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz. Her türlü amaç için, ticari amaç da dahil
  2. Uyarla — Her türlü amaç için (ticari amaç da dahil) karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et her türlü amaç için kullanılabilir.
  3. Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.

Aşağıdaki şartlar altında:

  1. Atıf - uygun referans vermeli , lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgi vermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
  2. Ek sınırlamalar yoktur - Lisansın izin verdiği hakları başkaları üzerinde kanunlarla ya da teknolojiyi kullanarak sınırlayamazsınız.